Map of India

กำลังศึกษาอินเดียอยู่ ปัญหาคือไม่รู้อะไรเกี่ยวกับอินเดียเลย และอินเดียในตำราพุทธศาสนาสมัยมัธยม มันคนละเรื่องกับอินเดียในปัจจุบัน

แน่นอนว่าการอ่านหนังสือเกี่ยวกับอินเดียช่วยได้ แต่อันดับแรกต้อง "นึกภาพ" ของอินเดียให้ออกก่อน เริ่มจากแผนที่ดีที่สุด!

อันดับแรก รู้จักอินเดียในปัจจุบันกันก่อน อินเดียมีหน้าตาเป็นสามเหลี่ยม อันนี้ใครก็รู้ แต่เมืองสำคัญของอินเดียอยู่ตรงไหนบ้าง? อันนี้คนรู้น้อยแน่นอน

จากแผนที่อันนี้ (ได้มาจาก New Kerala) ดูจากจุดสีง่ายมาก

• สีแดงคือเมืองที่มีประชากรเกิน 8 ล้านคน ซึ่งมีสามเมือง ได้แก่ นิวเดลี เมืองหลวง อยู่ฝั่งกลางบน, มุมไบ เมืองท่าฝั่งตะวันตก, กัลกัตตา เมืองท่าฝั่งตะวันออก ติดบังคลาเทศ
• สีฟ้า เมืองที่มีประชากรระดับรองลงมา มีสี่เมือง ได้แก่ เชนไน เมืองท่าฝั่งทะเลตะวันออก, บังกะลอร์ อยู่กลางใต้, ไฮเดราบัด ตรงกลางประเทศพอดี, อัมเมดาบัด ฝั่งตะวันออก เกือบติดปากีสถาน

ถ้าสังเกตการกระจายตัวของเมืองใหญ่ในอินเดีย จะเห็นว่ากระจายเป็นวง เว้นที่ตรงกลางๆ ประเทศไว้ ซึ่งมันอธิบายได้ในแผนที่อันถัดไป

แผนที่นี้ได้มาจาก Wikipedia บอกระดับความสูง (altitude) ของอินเดีย สีเขียวคือที่ราบ น้ำตาลคือเขา

ที่ขอบบนของประเทศ อินเดียถูกปิดล้อมด้วยเทือกเขาหิมาลัย ชนิดว่าปีนขึ้นไปไม่ได้แน่ๆ ส่วนตอนล่างเป็นที่ราบสูง+เขา แม้จะไม่สูงนักแต่มันก็ไม่ใช่ที่ราบลุ่ม จุดที่กลับเป็นที่ราบคือ ภาคเหนือของประเทศที่ติดกับหิมาลัย ถ้าเราเอาเมืองใหญ่ในแผนที่อันแรก มาพล็อตลงในแผนที่อันที่สองนี้ จะเห็นได้ว่าเมืองใหญ่ส่วนมาก จะอยู่ในบริเวณสีเขียวหรือที่ราบนั่นเอง

ภาพนี้เป็นภาพแสดงระดับความสูงอีกเวอร์ชันหนึ่ง ได้มาจาก Ecohorts จุดที่น่าสังเกตอีกอันคือ ปากีสถานเป็นประเทศครึ่งๆ ฝั่งตะวันตกเป็นเทือกเขาสูง (ซึ่งเป็นพื้นที่ของอัลเคดา) และคนส่วนมากอยู่ในฝั่งตะวันออกที่เป็นที่ราบลุ่ม

พูดถึงภูเขาแล้วต้องไม่ลืมแม่น้ำ ได้จาก Wikipedia เช่นกัน สมัยเด็กๆ ผมจำได้ว่าเคยเรียนเรื่อง อินเดียมีแม่น้ำใหญ่สองสายคือ สินธุ (Indus) กับ คงคา (Ganges) แม่น้ำทั้งสองอยู่ตอนบนของประเทศ ไหลมาจากหิมาลัยทั้งคู่ แต่ไหลไปกันคนละฝั่งประเทศ

• สินธุ อยู่ฝั่งตะวันตกของประเทศ ตอนนี้กลายเป็นปากีสถานไปแล้ว แต่อินเดียก็ยังได้ประโยชน์จากที่ราบลุ่มด้านตะวันตกเฉียงเหนืออยู่พอสมควร
• คงคา ไหลมาทางตะวันออก จนถึงบังคลาเทศ ยาวมากและกินบริเวณกว้างมาก นอกจากคงคาแล้ว เรายังมีแม่น้ำยมุนาอยู่ใกล้ๆ กันด้วย ในแง่ภูมิศาสตร์แล้วถือเป็นที่ราบลุ่มเดียวกัน

ที่ราบตอนเหนือ แม่น้ำสองสาย สิ่งที่เกิดขึ้น ก็ตามแผนที่อันถัดไป

แผนที่จาก Wikipedia แสดงความหนาแน่นของประชากร เห็นชัดมากว่า ประชากรหนาแน่น (สีแดงเข้ม) อยู่บริเวณที่ราบลุ่มของแม่น้ำคงคา และชายฝั่งทะเลทั้งสองด้าน

สรุป

ผมสรุปของผมเองว่า อินเดียเป็นประเทศที่มีสมมาตรซ้าย-ขวา แต่ไม่มีสมมาตรบน-ล่าง

สมมาตรซ้าย-ขวา คือ ฝั่งซ้ายและฝั่งขวามีลักษณะใกล้เคียงกันมาก ด้านบนที่อยู่ในฝั่งทวีป เป็นที่ราบลุ่มที่เกิดจากแม่น้ำใหญ่ เหนือสุดเป็นเขา ส่วนของคาบสมุทรด้านใต้ มีผู้อาศัยอยู่ริมชายฝั่งเป็นหลัก และตรงกลางประเทศเป็นที่ราบสูง มีคนอาศัยอยู่น้อย ในแง่การเมือง ทั้งฝั่งซ้ายและขวาโดนปิดล้อมจากเพื่อนบ้านที่เป็นมุสลิมเหมือนกัน คือ ปากีสถานและบังคลาเทศ

ส่วนบน-ล่าง นั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง บนสุดเป็นเทือกเขาสูงจรดฟ้า ตามมาทันทีด้วยที่ราบสำหรับการเกษตร จากนั้นเป็นที่ราบสูง ก่อนจะปิดท้ายด้วยทะเล ในแง่ geopolitics พรมแดนด้านบนถือว่ามั่นคงมาก แต่ด้านใต้เปิดโล่งรับการคุกคามจากมหาสมุทร (เจอกองทัพเรือจาก East India Company ทีเดียวจอด)

ข้อมูลเพิ่มเติม

• Wikipedia: Geography of India

To-do

สิ่งที่ต้องศึกษาต่อไป

• ประวัติศาสตร์อินเดียโดยสังเขป
• ประวัติศาสตร์การเมืองอินเดีย ยุคสาธารณรัฐ (หลังได้เอกราช)