The HP Way วิถีแห่งเอชพี

HP Way

วันเดียวกับที่ HP เผยโลโก้ของบริษัทใหม่ที่จะแยกตัวออกมา ผมก็อ่านหนังสือคลาสสิค The HP Way ที่เขียนโดยผู้ก่อตั้ง David Packard จนจบ (คนขวาในภาพคือ Packard คนซ้ายคือ Hewlett)

เลือกอ่านหนังสือเล่มนี้เพราะได้ยินการอ้างถึง "HP Way" อยู่บ่อยครั้งในตำราด้านบริหารธุรกิจ บวกกับอยากรู้ประวัติศาสตร์ของซิลิคอนวัลเลย์ในยุคก่อตั้งด้วย (HP ก่อตั้งปี 1939 ตอนนั้นยังไม่มีคอมพิวเตอร์ และสตีฟ จ็อบส์ ยังชดใช้กรรมชาติก่อนอยู่เลยกระมัง) อ่านจบแล้วพบว่าได้ความรู้ด้านประวัติศาสตร์ดังที่ต้องการ และได้เรียนรู้ว่า "วิถีแห่งเอชพี" ว่าตกลงแล้ว HP Way คืออะไรกันแน่

ครึ่งแรกของหนังสือเล่าประวัติของตัว David Packard เอง (และคู่หูของเขาคือ Bill Hewlett) จากนั้นก็เป็นตำนานการก่อตั้ง HP จากโรงรถจนกลายมาเป็นบริษัทที่มีพนักงานระดับแสนคน (HP ถือเป็นต้นแบบของการก่อตั้งบริษัทไอทีในโรงรถ) ส่วนครึ่งหลังเป็นการอธิบายหลักการบริหารแบบเอชพี ที่ Packard เรียกมันว่า HP Way

ถึงแม้สไตล์การเขียนของ Packard จะโบราณไปนิด เรียบๆ ไม่เน้นดราม่าตื่นเต้น เล่าเรื่องไปเรื่อยๆ ไม่ค่อยลงลึกมากเหมือนหนังสือยุคนี้ (Packard เขียนและตีพิมพ์ในปี 1995) แต่รวมๆ แล้วก็ถือว่าดีทีเดียว คุ้มราคาที่จ่ายไปกับฉบับอีบุ๊กบน Kindle

HP Way เป็นแนวทางการบริหารแบบ HP ที่

  • เน้นการสร้างนวัตกรรมที่ก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างผลกำไรระยะยาวแทนกำไรระยะสั้น เชิดชูการต่อยอดธุรกิจด้วยความก้าวหน้าทางเทคนิค (HP ใช้คำว่า "contribution" คือถ้าธุรกิจอะไรที่ HP ไปสร้างความก้าวหน้าทางวิทยาการให้ไม่ได้ เราไม่ทำ)
  • เน้นการส่งเสริมพนักงานให้ได้ทำในสิ่งที่รัก เน้นการผูกใจพนักงานให้อยู่กับองค์กรยาวๆ เปิดโอกาสให้พนักงานได้คิดและทำอย่างมีอิสระ (โดยยังอยู่ภายใต้กรอบกว้างๆ ของบริษัท)
  • เน้นการทำงานเป็นทีมเวิร์ค ทำงานเพื่อลูกค้า ส่งเสริมให้ทีมเซลส์ของ HP อยู่ข้างลูกค้า แม้ลูกค้าจะมีปัญหากับบริษัท HP
  • สนับสนุนการให้มูลค่ากลับคืนแก่ครอบครัวของพนักงาน ชุมชน และสังคม (ทั้งตัว Hewlett และ Packard ตั้งมูลนิธิของตัวเองเพื่อ philanthropy มานานมากก่อนใครๆ)

รายละเอียดที่เหลือของ HP Way สามารถอ่านได้ตามลิงก์ข้างต้น

มาถึงวันนี้ HP Way ไม่มีอะไรใหม่เพราะเป็นหลักการบริหารที่ยั่งยืน และมีการกำกับดูแลที่ดี (good governance) ที่ปฏิบัติกันทั่วไปอยู่แล้ว แต่ถ้ามองว่าวิถีแห่ง HP ถูกก่อร่างขึ้นตั้งแต่ปี 1939 ในสมัยที่ศาสตร์ด้านการบริหารธุรกิจ การบริหารคน ยังไม่พัฒนามากถึงทุกวันนี้ ก็ถือว่าก้าวหน้ามากๆ ในสมัยนั้น

แนวทางของ HP Way ถือเป็นรากฐานของ "วัฒนธรรมแฮ็กเกอร์" ของฝั่งตะวันตกของสหรัฐ (ซึ่งถูกพัฒนาต่อยอดเพิ่มเติมโดยบริษัทรุ่นหลังๆ อย่างแอปเปิล กูเกิล เฟซบุ๊ก) แต่เป็นมุมกลับของแนวทางบริหารแบบ IBM ที่เป็นมีความเป็น corporate/business สูง ในสมัยนั้น HP ถือเป็นตัวแทนของฝั่งซิลิคอนวัลเลย์ที่เน้นความเป็นอิสระทางความคิด แข่งกับสาย IBM ที่เน้นการตอบโจทย์ธุรกิจ

เราจะเรียกว่า HP เป็น anti-corporate ก็พอได้ แต่อารมณ์มันจะประมาณ "นายช่าง" หรือ "นักประดิษฐ์" มากกว่าเป็น "ศิลปิน" แบบแอปเปิล หรือ "ฮิปสเตอร์" แบบเฟซบุ๊ก ผมคิดว่าบริษัทที่มีวัฒนธรรมใกล้เคียงกับ HP มากที่สุดน่าจะเป็นกูเกิล แต่กูเกิลจะ playful กว่า

น่าเสียดายว่าจิตวิญญาณแบบ HP ที่เชิดชูความเป็นเลิศด้านเทคนิค (สโลแกนของ HP ช่วงหนึ่งคือ "invent") จางหายไปนานแล้ว เท่าที่ลองอ่านประวัติดู ผมคิดว่าหายไปตั้งแต่ช่วงซีอีโอหญิง Carly Fiorina เข้ามาช่วงปี 1999 จนบริษัทปั่นป่วน พอมาถึงยุคของ Mark Hurd ถึงแม้ผลประกอบการดี แต่มาจากการลดต้นทุนซะเยอะ นวัตกรรมแทบไม่มี และ Hurd ก็จากไปโดยทิ้งระเบิดกองใหญ่ไว้ให้มากมาย

ปัญหาของ HP ในรอบเกือบ 20 ปีให้หลัง จึงถูกอธิบายในเชิงว่า HP สูญเสีย "วิถี" ของตัวเองไป ตัวอย่างบทวิจารณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องกันเลย แต่พาดหัวในลักษณะเดียวกันหมด

HP ยุคล่าสุดของ Meg Whitman เริ่มขึ้นในปี 2011 ช่วงแรกเธอคงทำอะไรไม่ได้มากนอกจาก stabilize บริษัทที่แตกร้าว ตอนนี้ต้องรอดูว่าแผนการที่กล้าหาญอย่างการแบ่ง HP ออกเป็นสองครึ่ง จะสามารถฟื้นฟู HP Way กลับมาได้หรือเปล่า