อ่านบทความ สามัญชนบนวิกฤตประชาธิปไตย: วีรชนหรือวายร้าย ในประชาไท เขียนโดยประจักษ์ ก้องกีรติ

ตัวบทความพูดถึงบทบาทของ “ภาคประชาชน” ว่าเป็นปัจจัยเกื้อหนุนหรือปฏิกิริยาตอบโต้ พัฒนาการของประชาธิปไตยในประเทศต่างๆ โดยอ้างงานของนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์-ประวัติศาสตร์ของต่างประเทศ

ประเด็นที่ผมติดใจไม่ใช่เกื้อหนุนหรือตอบโต้ แต่อยู่ที่ย่อหน้าช่วงเกริ่นนำอันนี้ (ตัวบทความก็สนุกดีครับ แนะนำให้เข้าไปอ่านกัน)

หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งใหม่ๆ ระบอบการเมืองในยุโรปเกือบทั้งหมดยังคงเหนียวแน่นกับระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐสภา (26 ประเทศจาก 28 ประเทศ) ผ่านไปไม่ถึงสองทศวรรษดี ระบอบประชาธิปไตยล้มครืนลงใน 13 ประเทศ โดย มีระบอบเผด็จการในรูปแบบต่างๆ สถาปนาขึ้นแทนที่ โดยประวัติศาสตร์และดุลกำลังอำนาจในแต่ละประเทศเป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนด หน้าตาระบอบเผด็จการของประเทศนั้นๆ (อาทิเช่น เผด็จการโดยการนำของกองทัพ, พันธมิตรระหว่างสถาบันกษัตริย์กับทหาร, หรือเผด็จการของพรรคการเมืองฝ่ายอนุรักษ์นิยมสุดโต่ง)

คำถามคือทำไมประชาธิปไตย ซึ่งเป็นระบอบการปกครองที่เกลี่ยอำนาจให้คนหมู่มาก ถึงมักจะ fallback กลับไปยังระบอบการปกครองที่อำนาจอยู่ในมือคนกลุ่มน้อย (ไม่ว่าจะเป็นคนเดียว หรือเฉพาะคณะ) อยู่เสมอ?

ตัวอย่างคลาสสิกคงเป็นประชาธิปไตยของโรมัน (ที่เราเคยโดนบังคับให้เรียนทุกคน) ถึงแม้สภาซีเนตจะฝังรากลึกมายาวนาน และตั้งใจถ่วงดุลอำนาจระหว่างนักการเมืองเป็นอย่างดี แต่สุดท้ายแล้วทำไมจูเลียส ซีซาร์ ถึงรวบอำนาจและสถาปนาจักรวรรดิขึ้นมาได้?

ตัวอย่างที่สองคือปฏิกิริยาดีดกลับของฝรั่งเศส ฝ่ายประชาธิปไตยทำลายคุกบาสติล โค่นสถาบันกษัตริย์ลงอย่างยากลำบาก แต่ฝรั่งเศสกลับหันไปสู่ระบอบกษัตริย์อีกตั้ง 2 ครั้ง ในยุคของนโปเลียน และหลุยส์นโปเลียน?

นี่ยังไม่รวมถึงปรากฎการณ์ ม. 7 และนายกแต่งตั้ง รัฐบาลพระราชทาน etc.

เป็นเพราะประชาธิปไตยไม่เหมาะกับบางสถานการณ์ (เช่น ยามสงครามที่ต้องการภาวะผู้นำสูง)?

เป็นเพราะประชาธิปไตยไม่ยึดติดกับตัวบุคคล เลยไม่สามารถเชื่อมโยงกับ charisma ของผู้นำได้?

หรือเป็นเพราะประชาธิปไตยซับซ้อนเกินไป และประชาชนมักมีแนวโน้มเลือกอะไรสะดวกๆ เข้าใจง่ายๆ (แดกด่วน?) เช่น ผู้นำเดี่ยวที่มีภาพของ hero หรือ savior (อย่างนโปเลียน หรือฮิตเลอร์ ไปจนถึงสิ่งเหนือจริงอย่างพระสยามเทวาธิราช)

ไม่ว่าระบอบการเมืองหรือสภาพสังคมจะพัฒนาไปไกลกว่านี้แค่ไหน แต่ในภาวะสับสนวุ่นวาย ประชาชนจะหันกลับไปใช้สัญชาตญาณเอาตัวรอด เลือกผู้นำ (หรือระบอบผู้นำ) ที่ซับซ้อนน้อยที่สุด (คือการนำโดยบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่ไม่ถึงขนาด anarchy) หรือเปล่า?

สงสัยว่าทำไม

ตอนม็อบพันธมิตรปี 49 บุกสยามพารากอน ตอนนั้นมีรถยนต์ริมถนนโดนขูดขีดเสียหาย พารากอนปิดห้างหลบม็อบ พระราม 1 และถนนใกล้เคียงรถติดไปไหนไม่ได้ เราเรียกปรากฎการณ์ครั้งนั้นว่า อารยขัดขืน

(ผมจำแม่นว่ามีนักคิด นักเขียน ปัญญาชนสาธารณะ และบล็อกเกอร์บางท่านแถวๆ นี้ สนับสนุนแนวคิดนี้อย่างเต็มที่ ประมาณว่าเป็นสิทธิ์ที่พึงกระทำและควรทำของพันธมิตร)

สองปีผ่านไป ปี 51 พันธมิตรเจ้าเดิมบุก UN ปิดสะพานมัฆวาน ราชดำเนินรถผ่านไม่ได้ เรากลับก่นด่าพวกเขาว่า เมื่อไรมันจะเลิกเสียที

มาตรฐานอยู่ตรงไหน? หรือว่าเอาเข้าจริงแล้ว มันไม่มีมาตรฐาน? (หรือไม่ควรมี?)

ป.ล. ย้อนกลับไปอ่านบล็อกตัวเองเมื่อสองปีก่อน อย่างเช่น ฟ้องม็อบได้รึเปล่า? รู้สึกความคิดอ่านในสมัยนั้นน่ารักดี

เนื่องจากนายเทพไท เสนพงศ์ ผู้ช่วยเลขาธิการพรรคประชาธิปัตย์ ออกมาเปิดเผยรายชื่อ 29 เว็บไซต์ ว่าเป็นเว็บไซต์อันตรายที่ส่อเค้าหมิ่นเบื้องสูง (ข่าวไทยรัฐ)

ขอเชิญผู้อ่านบล็อกที่ไม่เห็นด้วยกับการกระทำของนายเทพไท (ไม่ยอมรับการคิดต่าง, ดึงสถาบันกษัตริย์ลงมาเกี่ยวข้องกับการเมือง) ร่วมลงชื่อเรียกร้องความรับผิดชอบจากนายเทพไทและปชป. และปกป้องสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น

ผมเคยเขียนบล็อกเรื่อง คนไอทีไม่เข้มแข็ง และผมคิดว่าการรวมตัวกันในประเด็นที่มีผลกระทบต่อสังคม แต่คนไอทีมักเพิกเฉยเพราะคิดว่าไม่เกี่ยวข้องโดยตรง อย่างกรณีนี้ เป็นก้าวแรกที่เล็กๆ แต่สำคัญ

ของแถม: ประชาไท: สำรวจความเป็นไป 29 เว็บ ที่ ปชป. บอกว่า “หมิ่น”

ผมมีความรู้ด้านการเมืองอเมริกันค่อนข้างน้อย คือเท่าที่สื่อไทยนำเสนอ (เน้นว่าสื่อไทย) แต่ประเด็นที่ผมสนใจมากในช่วงหลังคือการนำอินเทอร์เน็ตมาใช้หาเสียง และประกอบกิจกรรมทางการเมือง ซึ่งจะเข้าใจปรากฎการณ์นี้อย่างแจ่มชัด เราต้องมีพื้นฐานของบริบททางการเมืองและสังคมสหรัฐ (ซึ่งต่างจากสังคมไทย) อยู่พอสมควร

นักการเมืองที่มีโมเมนตัมทางการเมืองสูงที่สุดในช่วงนี้ คงไม่มีใครเกิน Barack Obama และระหว่างการอ่านบทความเกี่ยวกับ Obama ในวิกิพีเดีย ผมก็บังเอิญไปเจอกับ speech ชิ้นสำคัญอันล่าสุดของ Obama เมื่อเดือนมีนาคม 2008 ชื่อว่า A More Perfect Union ที่ผลสำรวจบอกว่า ประชากรอเมริกัน 85% อย่างน้อยได้ยินคนรอบตัวพูดถึง speech อันนี้ (แต่กลับไม่มีสื่อไทยนำเสนอเลย เท่าที่ลองค้นดู)

เมื่อคืนผมจึงสั่งดาวน์โหลด speech อันนี้จาก YouTube (ด้วย YouTube Downloader ของ TechCrunch) และใช้เวลาตอนเช้า ดู ฟัง (และอ่าน transcript ประกอบตามไปด้วย) speech ความยาว 37 นาทีอันนี้

ภาพจาก HowStuffWorks

ลายเครื่องบินของ BA นี้เห็นมานานแล้ว ตอนเห็นครั้งแรกก็เอะใจ (คิดว่าสายการบินในไทย) แต่ก็ไม่คิดอะไร พอตอนนี้เรื่องธงกำลังฮอต สงสัยว่าผิด พรบ. ธงชาติด้วยหรือเปล่า

คุยกับผู้สันทัดกรณี เค้าคาดการณ์ว่าทักษิณส่ง nominee เข้าไปซื้อหุ้น BA ไว้นานแล้ว